مرکز بیزینس کوچینگ ایران | IBC

سبزشویی (GreenWashing) چیست و آیا این روش جواب می دهد؟

5 / 5. 1

شستشوی سبز معمولا به فرآیند انتقال تصورات نادرست یا اطلاعات گمراه کننده ای گفته می شود که نشان می دهند محصولات یک شرکت از نظر زیست محیطی سالم هستند. شستشوی سبز شامل ادعایی بی پایه و اساس ‌ برای فریب مصرف ‌کنندگان است، با استفاده از این روش کمپانی ها و شرکت ها سعی دارند باورهایی غلط در ذهن مشتری ایجاد کرده و جلوه محصولات خود را بهتر کنند.

شستشوی سبز محصولات یک شرکت را سازگار با محیط زیست نشان می دهد. متاسفانه در حال حاضر بسیار شاهد سبزشویی توسط بسیاری از کمپانی های بزرگ دنیا هستیم؛ از همین رو امروز تصمیم گرفته ایم این مطلب از سایت ایران بیزینس کوچینگ را با GreenWashing یا همان شستشوی سبز اختصاص دهیم. اگر می خواهید با این مسئله بیشتر آشنا شوید ادامه این مطلب را از دست ندهید!

سبزشویی (GreenWashing) چیست و آیا این روش جواب می دهد؟

سبزشویی چه زمانی اتفاق می افتد؟

همانطور که در بالا اشاره کردیم، شستشوی سبز تاثیرات و باورهای نادرستی است که شرکت های مختلف سعی دارند در ذهن مشتریان خود ایجاد نمایند. این مسئله زمانی رخ می دهد که یک شرکت تلاش می کند بر جنبه های پایدار محصولش تاکید کند، تا از این طریق بتواند اقدامات مخرب زیست محیطی خود را تحت الشعاع قرار دهد.

معمولا Greenwashing از طریق استفاده از تصاویر محیطی، برچسب های گمراه کننده و پنهان کردن مبادلات انجام می شود. در واقع این حرکت به نوعی بازی با اصطلاح “Whitewashing” است، این اصطلاح که به معنای عیب پوشی و استفاده از اطلاعات نادرست برای پنهان کردن عمدی اشتباه، خطا یا موقعیت ناخوشایند است.

نحوه عملکرد Greenwashing

شستشوی سبز که به عنوان درخشش سبز هم شناخته می‌شود، تلاشی برای سرمایه ‌گذاری بر تقاضای فزاینده برای محصولات سازگار با محیط ‌زیست است. سازگاری با محیط زیست به طبیعی بودن محصولات، سالم بودن آن ها، عاری بودن از مواد شیمایی، داشتن قابلیت بازیافت و هدر رفت کمتر منابع طبیعی اطلاق می شود.

اصطلاح سبزشویی در دهه 1960 ابدع شد، در این دهه برای اولین بار صنعت هتل داری بارزترین نمونه های GreenWashing  را مورد استفاده قرار داد. به این صورت که آنها اعلامیه هایی را در اتاق های هتل قرار داده و از مهمانان خود می خواستند برای حفظ محیط زیست به صورت مجدد از حوله های خود استفاده نمایند. این مسئله هزینه های خشکشویی را تا حد زیادی کاهش می داد. اخیراً هم برخی از بزرگ‌ ترین تولید کنندگان کربن جهان تلاش می کنند خود را به عنوان قهرمانان محیط ‌زیست معرفی نمایند.

به هر حال محصولات از طریق فرآیند تغییر نام، تغییر نام تجاری یا بسته بندی مجدد آنها سبز می شوند. معمولا محصولات Greenwashed این تفکر را در ذهن مصرف کننده ایجاد خواهند کرد، که آن ها نسبت به برندهای رقیب طبیعی تر، سالم تر و عاری از مواد شیمایی هستند.

شرکت‌ های مختلفی که از طریق بیانیه ‌های مطبوعاتی و آگهی‌ های بازرگانی تلاش‌ های خود برای کاهش آلودگی را تبلیغ می ‌کنند، درگیر شستشوی سبز شده ‌اند. حتی در واقعیت برخی از شرکت ها فعالیت خود در زمینه GreenWashing کتمان می کنند، با این حال تمامی آن ها در شستشوی سبز نقش داشته و دارند. به طور کلی بهتر است بدانید شرکت‌ هایی که ادعاهای نا‌ موجهی مبنی ایمن بودن محصولاتشان از نظر زیست محیطی می کنند و یا مزایای سبز را ارائه می دهند، نقش قابل توجهی در شستشوی سبز خواهند داشت.

نحوه عملکرد Greenwashing

نحوه تشخیص محصولات سبز واقعی

البته که تمامی شرکت ها درگیر سبزشویی نبوده و برخی از محصولات واقعا سبز هستند. این محصولات معمولاً در بسته بندی هایی عرضه می شوند که تفاوت های واقعی محتویات آنها را با نسخه های رقبا نشان می دهد. بازاریاب ‌های محصولات سبز واقعاً خیلی خوشحال هستند که در مورد ویژگی‌ های مفید محصولات خود صحبت کنند. برای مثال وب ‌سایت Allbirds توضیح می‌ دهد که کفش‌ های ورزشی آن از پشم مرینو با توری‌ های ساخته شده از بطری ‌های پلاستیکی بازیافتی و کفی ‌های حاوی روغن کرچک ساخته شده‌ اند. حتی این وب سایت برای ساخت جعبه های مورد استفاده در حمل و نقل هم ازمقوای بازیافتی استفاده شده است.

حتی در این زمینه کمیسیون تجارت فدرال ایالات متحده (FTC) با اجرای قوانینی که برای تضمین بازار رقابتی و منصفانه طراحی شده اند، از محصولات واقعا سبز حمایت می کند. FTC دستورالعمل هایی را در مورد نحوه تمایز محصولات سبز واقعی از سبز شسته شده ارائه می دهد، این دستورالعمل ها شامل موارد زیر می شود.

  • بسته بندی و تبلیغات باید ادعاهای سبز محصول را به زبان ساده و خواندنی توضیح دهند.
  • یک ادعای بازاریابی محیطی باید مشخص کند که آیا به محصول، بسته بندی یا فقط بخشی از محصول یا بسته بندی اشاره دارد.
  • ادعای بازاریابی یک محصول نباید به طور مستقیم یا ضمنی، یک ویژگی یا مزیت به صورت اغراق آمیز تبلیغ نماید.
  • ادعای محصول در زمینه برتری آن با رقیبان باید کاملا اثبات گردد.

برخی از نمونه های سبزشویی

FTC برای آگاهی بیشتر مصرف کنندگان چندین تصویر از شستشوی سبز را در وب سایت خود ارائه داده و بر طبق آن تصاویر که دستورالعمل های خود را برای ادعاهای بازاریابی سبز فریبنده توضیح می دهد. در ادامه ما شاهد نمونه ‌هایی از ادعا های بی‌ ثبات که می توان آن ها شستشوی سبز تلفی کرد، هستیم.

  • در اولین نمونه ما یک بسته پلاستیکی که در آن یک پرده حمام قرار دارد، در اختیار داریم. روی این بسته برچسب قابل بازیافت دیده می شود. اما به روشنی مشخص نیست که منظور از قابل بازیافت بودن، پرده است یا بسته! دراین صورت یا بخشی از بسته یا محتویات آن قابل بازیافت بوده نه تمام آن؛ بنابراین برچسب کاملا فریبنده است.
  • در مورد دوم ما با یک قالیچه با برچسبی که حاوی پیغام “50٪ محتوای بازیافتی بیشتر از قبل” است، روبه رو هستیم. در واقع، سازنده محتوای بازیافتی را از 2 درصد به 3 درصد افزایش داده و از نظر فنی این پیامی درست به شمار می رود. با این حال چنین پیام هایی هم تصوری نادرست منتقل کرده و مصرف کننده فکر می کنند که مقدار قابل توجهی از الیاف موجود در قالی بازیافتی است؛ پس این نمونه هم شستشوی سبز به شمار می رود.
  • در مورد سوم کیسه زباله ای داریم که دارای برچسب قابل بازیافت است. کیسه ‌های زباله معمولاً از زباله‌ های دیگر در محل دفن زباله یا زباله‌ سوز جدا نمی‌ شوند؛ بنابراین بعید است که دوباره برای هر هدفی از آنها استفاده شود. این ادعا فریبنده است؛ چرا که در جایی که هیچ منفعت معناداری وجود ندارد، یک مزیت زیست محیطی را نشان می دهد.

برخی از نمونه های سبزشویی

نکاتی در مورد سبزشویی

بهتر است بدانید یکی از شکل‌ های متداول شستشوی سبز، شامل برچسب‌ گذاری گمراه‌ کننده یا دفن شیوه‌ های نامطلوب محیطی در چاپ ریز است. چنین مسئله ای شامل استفاده از کلمات و اصطلاحاتی همچون رفتار دوستانه با محیط زیست می شود. چنین اصطلاحاتی کاملا مبهم بوده و به هیچ عنوان قابل تایید نیستند

ضمن اینکه تصاویری از طبیعت یا حیات وحش نیز می تواند دوستی محیط زیست را نشان دهد، حتی زمانی که محصول سبز نیست. برخی از شرکت‌ ها حتی ممکن است با انتخاب برخی از داده های تحقیقاتی رویه‌ های سبز را برجسته می کنند. با این روش شرکت ها سعی دارند موارد مضر را پنهان سازند.

در اینجا نکته دیگری که متاسفانه باید آن را عنوان کنیم، این است که اگر شستشوی سبز در حال انجام باشد، اغلب هیچ مدرکی برای حمایت از ادعاهای یک شرکت وجود ندارد. گاهی اوقات اثبات شستشوی سبز بسیار دشوار خواهد بود. اما اگر تحقیقات و گزارش ‌های تحلیلی شخص ثالث فهرست مواد تشکیل دهنده محصول را مورد بررسی قرار دهید، بدون شک به شستشوی سبز پی می برید. اما خبر خوب اینکه معمولا محصولات سبز واقعی توسط یک سازمان رسمی بازرسی تایید شده و به وضوح برچسب گذاری می گردند.

آیا سبزشویی بد است؟

پاسخ این سوال واضح و مشخص است، بله شستشوی سبز فریبنده و غیراخلاقی است؛ چرا که سرمایه گذاران و مصرف کنندگانی را که واقعاً به دنبال شرکت ها یا محصولات دوست دار محیط زیست هستند را گمراه می کند. ضمن اینکه محصولات سبز را می ‌توان با قیمت بالاتری فروخت وهمین مسئله باعث گران ‌تر شدن این محصولات می‌ شود. در این حالت مصرف کنندگان باید هزینه بیشتری برای خرید آن صرف کنند. اما در صورتی که شستشوی سبز یک شرکت آشکار شود، اعتبار و برند آن شرکت آسیب های جدی خواهد دید.

آیا سبزشویی بد است؟

سخن آخر

معیارهای زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی  به ویژگی های مهمی برای برخی سرمایه گذاران تبدیل شده است. این امر باعث شده بسیاری از کسب ‌و کارها با کاهش ضایعات، کاهش انتشار گازهای گلخانه ‌ای، بازیافت و استفاده از انرژی ‌های تجدیدپذیر روی دوست دار محیط‌زیست شدن تمرکز کنند.

با این حال برخی از شرکت ‌ها در عوض با ادعای این موارد نظر مصرف کنندگان را بدون کوچکترین دشواری به خود جلب می کنند. در حالی که واقعیت پشت پرده این شرکت ها چیز دیگری است؛ از همین رو ما در این مطلب سبزشویی را یک عمل غیراخلاقی نامیده ایم که می تواند سرمایه گذاران و عموم مردم را گمراه کند. امیدواریم که هیچ گاه شما درگیر چنین مسائلی نشده و همواره اهمیت به زمین تنها زیستگاه قابل سکونت بشر را فراموش نکنید.

منبع

مقالات مرتبط

نظر خود را بنویسید:
ثبت نظر
ممنون از ثبت نظر شما، دیدگاه شما در انتظار بررسی می باشد.
نظرات کاربران:
نادیا
1402/05/31
ممنون از مطلب مفیدتون